یکی از اولین چیزایی که یادگیرندههای ژاپنی رو گیج میکنه سیستم خطابه. چرا همه 田中さん میگن و نه فقط 田中؟ چرا بعضیا ちゃん میگیرن و بعضیا くん؟ این راهنما همه چیز رو توضیح میده.
قانون طلایی: اسم کوچیک نگو
تو فارسی، اسم کوچیک استفاده کردن عادیه. تو ژاپن، نه. اسم کوچیک فقط برای: خانواده نزدیک، دوستهای خیلی صمیمی، بچهها، و وقتی کسی صریحاً بهت اجازه بده.
پیشفرض همیشه فامیلی + لقبه. 山田さん (Yamada-san)، نه ユキ.
القاب اصلی
さん (san) - استاندارد
مثل 'آقا/خانم' ولی بدون تمایز جنسیتی. امنترین انتخاب. برای همکار، آشنا، غریبه، هرکسی که مطمئن نیستی.
ちゃん (chan) - صمیمی/بامزه
برای بچهها، دختران جوان، دوستهای صمیمی، حیوانات خانگی. حس بامزگی و صمیمیت داره. هرگز برای رئیس یا بزرگتر!
くん (kun) - برای پسرها/زیردست
معمولاً برای پسرها و مردان جوان. رئیسها گاهی برای کارمندان مرد جوان استفاده میکنن. کمتر رسمی از さん.
様 (sama) - خیلی محترمانه
برای مشتریها (お客様)، خدایان، یا وقتی میخوای خیلی محترمانه باشی. در ایمیلهای رسمی هم استفاده میشه.
先輩 (senpai) و 後輩 (kōhai)
سنپای برای کسی که قبل از تو تو یه محیط بوده (مدرسه، شرکت). کوهای برعکسشه. میتونی مستقیم بگی 'سنپای' بدون اسم.
先生 (sensei)
برای معلم، دکتر، وکیل، و هر متخصصی که ازش یاد میگیری. نویسندههای معروف هم سنسی صدا زده میشن.
ضمایر شخصی
تو ژاپنی، ضمایر کمتر از فارسی استفاده میشن. وقتی معلومه درباره کی حرف میزنی، ضمیر حذف میشه.
من
- 私 (watashi): استاندارد، محترمانه، همه میتونن استفاده کنن
- 僕 (boku): مردانه، غیررسمی، دوستانه
- 俺 (ore): مردانه، خیلی غیررسمی، بین دوستها
- あたし (atashi): زنانه، غیررسمی
تو
- あなた (anata): محترمانه ولی دور. بهتره اسم + san بگی
- 君 (kimi): غیررسمی، برای کسی که پایینتره
- お前 (omae): خیلی غیررسمی، میتونه بیادبانه باشه
نکته مهم: به جای 'تو'، بهتره اسم طرف رو بگی. 'آیا قهوه میخواهید؟' میشه '田中さんはコーヒーいりますか？'
اشتباهات رایج
- برای خودت san نذار: ✗ '私は田中さんです' ✓ '私は田中です'
- زیاد anata نگو: مستقیم اسم بگو
- ore تو محیط رسمی نگو: فقط با دوستهای نزدیک
- chan برای بزرگتر نگو: بیاحترامیه
نتیجهگیری
سیستم خطاب ژاپنی اول پیچیده به نظر میرسه، ولی قانون سادهست: اگه شک داری، فامیلی + さん استفاده کن. وقتی رابطه نزدیکتر شد، خودشون بهت میگن چطور صداشون کنی.
